Documenten betreffende de buitenlandse politiek van Nederland 1848-1945

 
English | Nederlands


Bewerkt door: C. Smit, J. Woltring, C.B. Wels, A.F. Manning, A.E. Kersten, W.J.M. Klaassen, B.G.J. de Graaff, M. van Faassen en R.J.J. Stevens (jaar van publicatie: 1972-2004)

De periode 1848-1945 markeert de vormgeving van de internationale betrekkingen van Nederland als constitutionele monarchie, met rijke koloniale bezittingen, en tevens het begin en het einde van een daarmee samenhangend beleid van afzijdigheid, neutraliteit en vrije handel.

Aan de buitenlandse betrekkingen van Nederland in deze periode zijn twee op elkaar aansluitende bronnenuitgaven gewijd, die respectievelijk de periodes 1848-1919 en 1919-1945 bestrijken. Ze bevatten een selectie van stukken die samen een reconstructie van het Nederlandse buitenlandse beleid op hoofdlijnen geven.

Met deze bronnenuitgaven sloot de voorganger van het voormalige Instituut voor Nederlandse Geschiedenis, de Rijkscommissie voor Vaderlandse Geschiedenis, wat betreft thematiek aan bij Duitse, Engelse en Franse bronnenuitgaven over buitenlandse politiek.

Naast inhoudelijke informatie over belangrijke onderwerpen als de internationale crisis van 1848, het optreden van Nederland als koloniale mogendheid in Azi├ź, de onderhandelingen over het beheer van Rijn, Schelde en Maas, de Nederlandse bijdrage aan het Volkenbondbeleid, de handelspolitiek en Nederlands opstelling ten tijde van de Eerste en de Tweede Wereldoorlog bieden de documenten ook een schat aan informatie over de betrokken functionarissen en hun werkwijze. Daarmee zijn beide series uitstekend te gebruiken voor zowel onderzoeks- als onderwijsdoeleinden door ge├»nteresseerden in de buitenlandse betrekkingen van Nederland.

Elke serie is onderverdeeld in drie deelperiodes. De oudste reeks is gebaseerd op documenten uit het archief van het ministerie van Buitenlandse Zaken. Ten behoeve van de periode 1899-1919 is ook onderzoek gedaan in het buitenland en zijn er Britse, Duitse, Amerikaanse, Franse en Belgische stukken opgenomen.

De tweede serie berust op een bredere archivalische basis.
Hoewel ook voor de periodes 1919-1930 en 1940-1945 het ministerie van Buitenlandse Zaken de voornaamste bron vormt, is er daarnaast geput uit archieven van andere overheidsinstellingen, particuliere collecties van betrokken functionarissen en buitenlandse archieven. De periode 1931-1940 is zelfs vrijwel volledig gebaseerd op andere collecties dan die van Buitenlandse Zaken, aangezien dit departement bij het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog zijn archief heeft vernietigd.

De bronnenuitgaven zijn als volgt ingedeeld:

Bescheiden betreffende de buitenlandse politiek van Nederland 1848-1919
  • Eerste periode 1848-1870, bewerkt door C.B. Wels

  • Tweede periode 1871-1898, bewerkt door J. Woltring

  • Derde periode 1899-1919, bewerkt door C. Smit

Van de eerste periode is alleen het deel over 1848 verschenen, de overige twee deelreeksen zijn met respectievelijk 6 en 8 delen volledig.

Documenten betreffende de buitenlandse politiek van Nederland 1919-1945
  • Periode A 1919-1930, bewerkt door J. Woltring

  • Periode B 1931-1940, bewerkt door J. Woltring, W.J.M. Klaassen en B.G.J. de Graaff

  • Periode C 1940-1945, bewerkt door A.F. Manning, A.E.K. Kersten, M. van Faassen en R.J.J. Stevens.

Van de periodes A en B zijn respectievelijk zes delen (1919-1926) en vier delen (1930-1935) verschenen.

Voor een Engelstalige samenvatting van de documenten, zie de pdf-versie van de List of Documents 1919-1945.