Instellingen en personen

 
English | Nederlands

Typebeschrijving

ALGEMEEN
Naam Burgerlijk Armbestuur Den Haag
naam, varianten BA Den Haag
periode van bestaan 1890 - 1940
organisatie en inrichting de burgerlijke armbesturen ontstonden krachtens de Armenwet van 1854, maar hadden vaak voorlopers die bekend stonden onder benamingen als ‘algemene armen’ e.d.
men mag ze niet zomaar beschouwen als gemeentelijke instellingen
hun autonomie was groot, wel werden de bestuurders, vaak ‘regenten’ genaamd, vaak geheel of ten dele door het gemeentebestuur benoemd
het burgerlijk armbestuur werd, wanneer het eigen vermogen niet toereikend was, gesubsidiëerd door het gemeentebestuur
in kleine plattelandsgemeenten hielden burgemeester en wethouders deze taak in eigen hand
het Haagse burgerlijk armbestuur ontstond in feite in 1770 toen er een scheiding tot stand kwam tussen de gereformeerde en de algemene armen
in 1861 werd dit armbestuur gereorganiseerd om te kunnen voldoen aan de Armenwet van 1854
na 1918 werden aanvankelijk in de grote steden, later ook in kleinere gemeenten de burgerlijke armbesturen omgezet in gemeentelijke instellingen
in Den Haag werd het BA in 1921 omgezet in de Gemeentelijke Dienst voor Maatschappelijk Hulpbetoon, in ’s-Hertogenbosch gebeurde dat pas in 1948, terwijl de bestuurlijke verantwoordelijkheid tien jaar later werd overgedragen aan het College van Burgemeester en Wethouders.
taak, activiteiten van essentiëel belang voor een burgerlijk armbestuur waren de volgende twee artikelen uit de Armenwet van 1854 die tot 1912 van kracht bleef:
art. 21
"Geen burgerlijk armbestuur mag onderstand verleenen aan armen dan na zich voor zoover mogelijk, te hebben verzekerd, dat zij dien niet van kerkelijke of bijzondere instellingen van weldadigheid kunnen erlangen, en dan slechts bij volstrekte onvermijdelijkheid"
art. 22 
"Het burgerlijk of het algemeen, gemengd armbestuur, of bij gebreke daarvan, het bestuur der gemeente, waar de arme zich bevindt, beslist zonder beroep, op de aanvraag om onderstand dergenen, die verkeeren in het geval bij het vorige artikel bedoeld."

bedeling in geld of natura, dit laatste in de vorm van brood, brandstof, kleding, beddengoed, gratis verzorging in een tehuis of uitbesteding bij een gastgezin
het BA bedeelde alleen wanneer kerkelijke en particuliere armbesturen niet bereid of in staat waren om te bedelen
al in de tweede helft van de negentiende eeuw nam het aandeel van deze armbesturen in de bedeling trendmatig toe.
voorloper
niet van toepassing
opvolger
Gemeentelijke Instelling voor Maatschappelijk Hulpbetoon of een verwante benaming; na de Tweede Wereldoorlog kwam de benaming Gemeentelijke Sociale Dienst steeds meer in zwang
literatuur (NCC) burgerlijke armbesturen in het algemeen

Verslagen van de Gemeentelijke Sociale Diensten zijn aanwezig in de bibliotheek van het ministerie van Sociale Zaken c.a.

Beschouwingen over de werkwijze van het Burgerlijk Armbestuur als orgaan van het openbaar armwezen, door eene commissie uit de Vereeniging tot Verbetering van Armenzorg te Rotterdam
Rotterdam, 1908
[Bevat ook: Vergelijkend overzicht betreffende de regeling van het burgerlijk armwezen te Leeuwarden, Arnhem, 's Gravenhage, Amsterdam, Utrecht, Rotterdam]
+
Redactie
“Beschouwingen over de werkwijze van het Burgerlijk Armbestuur als Orgaan van het Openbaar Armwezen, door eene Commissie uit de Vereeniging tot Verbetering van Armenzorg te Rotterdam”
in: Tijdschrift voor Armenzorg en Kinderbescherming , 10 (1909), p. 117-124
[rapport]
+
kritische reactie op dit rapport door
Everts, J., in:
Tijdschrift voor Armenzorg en Kinderbescherming , 10 (1909), p. 137-138 en 144-145

Bruinsma, N.J.L.
“De verstrekking van kleeding, dekking en schoeisel aan armlastigen in nieuwe banen” , in:
Sociale Zaken , 3 (1941), p. 499-505

Doorn, L.A. van
“Naar centralisatie” in:
Sociale Zaken , 2 (1940), p. 488-489
[plannen van dhr. Jakob, chef van het bureau voor sociaal bestuur op het rijkscommissariaat , om sociale diensten samen te voegen]

Doorn, L.A. van
“De organisatie van een dienst voor maatschappelijk hulpbetoon in een groote Duitsche stad (Essen)” , in:
Sociale Zaken , 3 (1941), p. 353-355, 369-373, 388-393

Doorn, L.A. van
“El Alamein?……”, in:
Sociale Zaken, 8 (1946), p. 25-26
[bespreking van de circulaire van de ministers van Binnenlandse en Sociale Zaken van 12 januari 1946 aan de gemeentebesturen over oprichting van een centrale coördinatiecommissie
met tekst van de circulaire]

Dijck, J.J.J. van, e.a.
Naar een gemeentelijke sociale dienst nieuwe stijl. Konklusies en aanbevelingen naar aanleiding van een onderzoek
Tilburg [IVA], 1979. 117 p.

Everts, J.
“De reorganisatie van de burgerlijke armenzorg te Amsterdam”, in:
Tijdschrift voor Armwezen, Maatschappelijke Hulp en Kinderbescherming , 6(1927), p. 1169-1172

Everts, J.
“De toekomstige organisatie der openbare maatschappelijke zorg”, in:
Economisch-Statistische Berichten , 1476, 1945, p. 63-65
+
Berg, J.D.J.E. van den
“De organisatie der maatschappelijke zorg” , in:
Sociale Zaken , 7 (1945), p. 27-30
[instemmende reactie op het artikel van J. Everts in de Economisch-Statistische Berichten]
+
Bruinsma, N.J.L.
“Eenige gedachten over de toekomst van de sociale diensten” ,in :
Sociale Zaken , 7 (1945), p. 51-58 en 73-76 en 8 (1946), p. 2-5
[voortbordurend op het artikel van J. Everts in de Economisch-Statistische Berichten
over de verhouding tussen overheid en particulier initiatief]

Graaf, Jac. van de
“Burgerlijk Armbestuur of maatschappelijk hulpbetoon”, in:
Tijdschrift voor Armwezen, Maatschappelijke Hulp en Kinderbescherming , 11 (1932), p. 3053-3055 en 3071-3064
[ontwikkeling van burgerlijke armbesturen naar onder diverse namen opererende gemeentelijke diensten]

Jansen, F.M.J.
“De reorganisatie van de burgerlijke armenverzorging in Nijmegen”, in:
Tijdschrift voor Armwezen, Maatschappelijke Hulp en Kinderbescherming , 15 (1936), p. 33-37
+
reacties door J. Everts en L.W.R. van Deventer, p. 77 en 89-90

Koornwinder, D.W.
“Rijksarbeidsbureau en maatschappelijk hulpbetoon” in:
Sociale Zaken , 3 (1941), p. 148-150
[pleidooi voor een gecentraliseerde armenzorg]
+
reacties van diverse personen: p. 417-421

Schoonenbeek, H.Th.
“Een interlocale regeling van de armen- en werkloozenzorg gewenscht ? “, in:
Sociale Zaken , 1 (1939), p. 597-601

Spaan, Lod.
“Normen voor het bepalen van uitkeringen op grond van de Armenwet” , in:
Sociale Zorg , 9 (1947), p. 97-99, 133-135, 145-147 en 209-211.
+
discussie met J.M. Laarhoven, p.291-293

Wisman, H.
“De reorganisatie van het burgerlijk armbestuur te Utrecht”, in:
Tijdschrift voor Armwezen, Maatschappelijke Hulp en Kinderbescherming , 10 (1931), p. 2769-2771
[oprichting van een gemeentelijke dienst voor de voorbereiding en de uitvoering van de besluiten
met een organogram]

S-r [= ?]
“Organisatie van maatschappelijk hulpbetoon”, in:
Sociale Zaken , 1 (1939), p. 173-177
[gedeputeerde staten van Zuid-Holland maakten bezwaar tegen de instelling van een dienst voor maatschappelijk hulpbetoon in de gemeente Voorschoten, aangezien deze los stond van de gemeente]

Sociale Zorg , 21 (1959), nr. 10. 76 p.
met:
S.C. de Haas van Dorsser, “Voorgeschiedenis”, p. 7-10
A.T. de Jong, “1934 25 januari 1959”, p. 11-42
[korte geschiedenis van de vereniging
met lijst van bestuursleden
aantallen leden vanaf 1934
overzicht van onderwerpen die door de vereniging behandeld zijn
J.C. van Dam, “De groei van armenzorg naar de moderne sociale arbeid, p. 43-58
P.N. de Leeuw, “Aandeel van de complementaire sociale voorzieningen in de ontwikkeling naar bestaanszekerheid”, p. 59-72


het burgerlijk armbestuur in Den Haag

Ph. Falkenburg,
Amsterdam, 1897.
typering
zuil
doelgroepen
ARCHIEF
periode archief 1890 - 1921
vindplaats Gemeentearchief Den Haag
openbaarheid volledig
omvang; inventarisnummers 35 meter
502 inv. nrs.
informatiedrager papier
vernietigd het archief maakt de indruk goed bewaard te zijn
toegang(en) inventaris door J.E.J.  Geselschap en G. ’t Hart (1959) met summiere historische inleiding (1 p.)
kenmerk toegang nr. 410
indices op toegang geen
originele archivalia van archiefvormer in andere archieven onbekend
originele archivalia van andere archiefvormers in dit archief; gedeponeerde archieven geen
opmerkingen geen
INHOUD
structuur archief
structuur toegang
bijlagen bij de toegang
statistische gegevens
inhoud overig
verwijzingen naar wetten, maatregelen en/of de uitvoering daarvan Armenwet (1912).
verwijzing naar andere archiefvormers
geografische verwijzingen burgerlijke armbesturen kwamen in heel Nederland, behalve in ???????
internationaal niet van toepassing
opmerkingen