Verenigingen voor armenzorg en armoedepreventie in de negentiende eeuw

 
English | Nederlands

Vrouwen-Vereeniging voor het bezoeken van vrouwelijke gevangenen, te Utrecht

Naam Vrouwen-Vereeniging voor het bezoeken van vrouwelijke gevangenen, te Utrecht
Plaats Utrecht
Provincie Utrecht
Begindatum 1841 (eerste vermelding)
Einddatum 1841 (laatste vermelding)
Levensbeschouwing neutraal
Richtgroep (uitleg)
De groep ten behoeve waarvan de vereniging actief is
Gevangenen, Vrouwen (algemeen)
Leden (uitleg)
De groep waaruit de leden afkomstig zijn
Vrouwen
Werkingsgebied Regionaal
Doelstelling

Uit het Reglement van het Genootschap ter zedelijke verbetering der gevangenen van 1827: B. Doel van het genootschap: (...)

art. 4: Het genootschap zal de zedelijke verbetering der gevangenen pogen te bevorderen: deels, terwijl dezelven nog zijn opgesloten; deels, en wel vooral, nadat zij de gevangenhuizen hebben verlaten. (Van Bemmelen 268)

'Het doel van het Genootschap is tweeledig: a. om in den kerker gevangenen door godsdienst en andere gepaste middelen op te heffen van hunnen val en te wapenen tegen nieuw misdrijf (...); b. om, buiten den kerker 1. ontslagenen, die gedurende hunne gevangenschap of hun verblijf in eene Rijkswerkinrichting buitengewone blijken gaven van beteren zin, behulpzaam te zijn tot verkrijgen van een eerlijk bestaan, en 2. bovenal jeugdige ontslagenen, bij het verlaten van den kerker of van een der huizen van verbetering en opvoeding, te beveiligen tegen verleiding en herhaling van misdrijf.' (Blankenberg)

 

De Vrouwen-vereeniging of het Dames-Comité richtte zich in deze alleen op de jeugdige vrouwelijke veroordeelden.

Activiteit

Regl. 1827 art. 5: ter bereiking van het eerstgemelde doel, zullen, voor rekening van het Genootschap, doelmatige geschriften, onder de gevangenen, ter lezing of ten geschenke, worden uitgereikt. (...)

art. 8: Voorts zal de zedelijke verbetering der gevangenen, door allerlei meest doelmatige en voor het Genootschap bereikbare middelen worden bevorderd; als daar zijn: 1. Het oprigten van Scholen in de gevangenhuizen. 2. Het geven van doelmatig Godsdienstig onderwijs in dezelven. (...) (Van Bemmelen 268-269)

Vanaf 1850 werd het celbezoek geïntensiveerd, ook en met name door de vrouwen die erop toezagen dat hun cliënten doorgaans werden uitbesteed 'ten platten lande als dienst- of werkboden (...) en alzoo bewaard [werden] voor de verleiding, die eene grote stad maar al te veel voor jeugdige vrouwen oplevert.' (Calisch 434)

Blijkens het jaarverslag (over 1897) wordt door de afdeelingsbesturen het volgende voor ontslagen gevangenen gedaan: verstrekken van kleedingstukken, of gereedschap en kleeding, of kleeding en reisgeld; voorschotten tot voorziening in onderhoud; verschaffen van wekelijksche toelagen tot steun in verplegings- en onderhoudskosten; plaatsen van jongens in het Doorgangshuis te Hoenderloo, bij de Vereen. voor Halfverweesden; van meisjes op Tabitha, Bethel, Beth-Palet enz. De dames-comité's beijveren zich de vrouwelijke ontslagenen diensten te bezorgen, zoo er eenige hoop bestaat dat zij daar goed zullen oppassen.' (Blankenberg)

Neemt deel aan

Nederlandsch Genootschap ter zedelijke verbetering der gevangenen, afdeling Utrecht, opgericht in 1824.

Bestuursleden

In 1859: mw. Van Dielen-Alewijn, mw. Van Oosthuijse van Rijckevorsel van Rijsenburg-Dommer, de gravin Vnm Limburg Stirum-Quarles de Quarlesen de jonkvrouwen S. en F. Swellengrebel. (De Haan)

Verantwoording gegevens

ad doelstelling, actitiviteit en levensbeschouwing:

J.M. van Bemmelen, Van zedelijke verbetering tot reclasseering Geschiedenis van het Nederlandsch genootschap tot Zedelijke Verbetering der Gevangenen 1823-1923 (Den Haag 1923) 54-55, 268-269.

J.F.L. Blankenberg, H.J. de Dompierre de Chaufepié en H. Smissaert, Gids der Nederlandsche Weldadigheid (Amsterdam 1899) 927-929.

N.S. Calisch, Liefdadigheid te Amsterdam Overzigt van al hetgeen in Amsterdam wordt verrigt, ter bevordering van de stoffelijke, zedelijke en godsdienstige belangen, voornamelijk der minvermogenden en behoeftigen (Amsterdam 1851) 433-435. (Uit echte bronnen bijeengebracht door [NSC])

ad eerste vermelding, oprichtsters:

F. de Haan en Romke van der Heide, Vrouwen-Vereenigingen, Dames-Comité's en feministen' in: Tijdschrift voor Sociale Geschiedenis, 23e jrg. 1997, nr. 3, 304.

Opmerkingen

ad levensbeschouwing:

neutraal met een protestants-christelijke inslag. Zie de oproep van de oprichters: 'Welaan landgenooten! Eéns van zin, ééns van doel willen wij dan aanvangen, onder nederig opzien tot den Hemelschen Vader, die niemand uitsluit van zijn allesomvattende liefde en die zijne zon doet opgaan over boozen en goeden.' (Van Bemmelen 54-55.)

 

ad richtgroep: (ex-)gevangenen



Literatuur


Toon publicaties van de vereniging

Publicaties van de vereniging


Verberg publicaties van de vereniging
  • Brieven van L. Dommer van Poldersfeldt aan Het damescomit√© van de afdeling Utrecht van het Genootschap tot zedelijkeverbetering van Gevangenen (1861).
  • Brieven van B. van Dorp en W.C. Rooyaarts (van het Genootschap tot zedelijke verbetering van Gevangenen, afd. Utrecht ) aan Genootschap tot zedelijke verbetering van Gevangenen, damescomit√© afd.Utrecht (1861).