Verenigingen voor armenzorg en armoedepreventie in de negentiende eeuw

 
English | Nederlands

Noord-Hollandsche Vereeniging "Het Witte Kruis", afdeling Amsterdam

Naam Noord-Hollandsche Vereeniging "Het Witte Kruis", afdeling Amsterdam
Alternatieve namen
  • Noord-Hollandsche Vereeniging ter afwering van epidemische ziekten en tot hulpbetoon tijdens epidemie├źn, afdeling Amsterdam (tot 1881)
Plaats Amsterdam
Provincie Noord-Holland
Begindatum juni 1875 (oprichting)
Einddatum 1899 (laatste vermelding)
Levensbeschouwing neutraal
Richtgroep (uitleg)
De groep ten behoeve waarvan de vereniging actief is
Zieken
Leden (uitleg)
De groep waaruit de leden afkomstig zijn
Mannen en vrouwen, Medici
Werkingsgebied Lokaal
Doelstelling

ter afwering van epidemische ziekten en tot hulpbetoon tijdens epidemieën (ten tijde van de oprichting van de landelijke vereniging)

Op 13 januari 1881 vond herziening van de doelstellingen plaats om afstemming op ziek(t)en zonder besmetting mogelijk te maken. De doelstelling luidde vanaf nu:

1. besmettelijke ziekten te voorkomen en te beteugelen 2. hulp te verleenen zoowel bij besmettelijke als bij gewone ziektegevallen 3. de algemeene gezondheidstoestand te bevorderen. (Van der Kolk, 29-31)

samenwerking tot het afweren en beteugelen van besmettelijke ziekten, tot het verleenen van hulp bij epidemieën en gewone ziektegevallen, en tot het helpen bevorderen der algemeene gezondheidsbelangen (Goossens)

Activiteit

het stimuleren op plaatselijk niveau van het inrichten van magazijnen voor verpleegmateriaal; ontsmetting van huizen en inboedel van genezen zieken;

inrichten van isolatiebarakken;

voorlichting over het voorkomen van epidemieën;

opleiding desinfecteurs en pokkenvaccinatie.

Toen het aantal epidemieën op grote schaal in Noord-Holland afnam kwam individuele ziekenverpleging meer op de voorgrond.

De doelstelling beoogde primair een wetenschappelijk verantwoorde oplossing voor de problemen m.n. epidemieën, die de volksgezondheid bedreigen. Maar de praktijk bracht de meeste afdelingen ertoe in elk geval tot het einde van de eeuw, in hoge mate 'gewone' behoeftige zieken min of meer filantropisch te verzorgen. Pas in 1897 werden ook minvermogenden, naast onvermogenden, in de richtgroep opgenomen. (Van der Kolk, 29-31)

'verpleegsters [worden] in de gezinnen gezonden en verplegingsmateriaal wordt uitgeleend.' (Blankenberg)

Afdeling van

de Noord-Hollandsche Vereeniging "Het Witte kruis", eveneens opgericht in 1875 en gevestigd te Amsterdam.

Koninklijk Besluit 31 mei 1890 nr. 25
Staatscourant

27 juli 1890

Goossens van Eyndhove nr. (uitleg)
Het nummer waaronder de vereniging is opgenomen in: A.E.G. Goossens van Eyndhove, De vereenigingen erkend krachtens de wet van 22 april 1855 (Stbl. 32) (Den Haag 1891). Dit repertorium bevat alle verenigingen die tussen 1855 en 1890 erkenning hadden gekregen krachtens de Wet op de Vereniging van 1855. Goossens van Eyndhove stelde het repertorium samen op basis van de Staatscourant, waarin de statuten van alle erkende verenigingen gepubliceerd werden. Hij nam daaruit op: de naam van de vereniging, de plaats van vestiging, de doelstelling, de datum en het nummer van het Koninklijk Besluit en de datum van de Staatscourant waarin de statuten afgedrukt stonden.
594
Verantwoording gegevens

M. van der Kolk-Kousemaker, Het beleid van Het Witte Kruis, Het Groene Kruis en Het Wit-Gele Kruis over de periode 1875-1945 (diss. 2005) 24-76.

ad activiteit en laatste vermelding:

J.F.L. Blankenberg, H.J. de Dompierre de Chaufepié en H. Smissaert, Gids der Nederlandsche Weldadigheid (Amsterdam 1899) 751.

Opmerkingen

leden:

bij oprichting 72 contribuerende en 39 werkende leden.

medici/verplegers (m/v) en contribuerende niet-medici

Notabelen werden geacht bestuurslid te worden, vrouwen niet, wel werkend lid. (Van der Kolk, 31)

Archief

Het archief van de Noord-Hollandsche vereeniging Het Witte Kruis, dat onder toegangsnummer 393 in het Noord-Hollands Archief bewaard wordt (archieftitel: Kruisverenigingen), bevat een enkel stuk dat de afdeling Amsterdam van het Witte Kruis betreft:

Ingekomen stukken betreffende de oprichting en het functioneren van plaatselijke afdelingen van het Witte Kruis in Noord-Holland, 1875-1881;

1 stuk van juni 1875 over de afdeling Amsterdam.



Literatuur


Toon publicaties van de vereniging

Publicaties van de vereniging


Verberg publicaties van de vereniging
  • Het Witte Kruis: Amsterdamsche afdeeling: reglementen betreffende de Vereeniging voor ziekenverpleging (Amsterdam 1878).
  • Heynsius, C.E., Verslag van de oprichting der afdeeling Amsterdam van de Noord-Hollandsche Vereeniging Het Witte Kruis in 1875 en van hare lotgevallen en verrichtingen van 1875 tot en met 1885: gedenkschrift (Amsterdam 1886).